روانشناسی خواب

روانشناسی خواب

بدن انسان برای زنده ماندن نیاز به خواب کافی دارد! خواب یکی از بهترین روش های رسیدن به آرامش و درمان مشکلات است. روانشناسی خواب موضوعی بسیار مهم و چالش برانگیز است. عده ای از افراد معتقد هستند خواب سبکی دارند، عده ای از عمق زیاد خواب خود رنج می برند، برخی از افراد دچار هراس خوابی هستند و برخی دیگر نیز سیکل خواب درستی ندارند. همه موارد در صورتی که به شکل دقیق پیگیری نشود مشکل ساز خواهد شد.

روانشناسی خواب چیست؟

الگوی خواب درست، شما را به یک زندگی ایده آل نزدیک می کند. چرخه خواب موضوع بسیار مهمی است که مراحل مختلفی را شامل می شود. چرخه خواب 5 مرحله است:

  • فاز اول آن مربوط به خواب سبک خواهد بود. یعنی افرادی که به راحتی به خواب می روند و راحت نیز از خواب بیدار می شوند یا به اصطلاح با کوچکترین صدا از خواب می پرند! در این مرحله فرد از طریق موج های مغزی آلفا و بتا وارد خواب شده و پیش از شروع خواب، در دوره بین خواب و بیداری به سر میبرد.
  • مرحله دوم مربوط به تولید امواج مغزی سریع و ریتمیک است که از سوی مغز ایجاد شده و دمای بدن کاهش می یابد. این مرحله 20 دقیقه زمان نیاز دارد.
  • مرحله سوم از الگوی خواب حالت بین خواب سبک و عمیق است به طوری که امواج مغزی عمیق به عنوان موج های دلتا شناخته می شود.
  • مرحله چهارم فرد وارد خواب عمیق می شود و یک چرخه تقریباً 8 ساعته را دنبال می کند. دقت کنید که بدن فرد در یک چرخه خواب کامل (8 ساعت) معمولاً دو بار به مرحله چهارم وارد می شود.
  • مرحله پنجم از روانشناسی خواب، مربوط به قسمت رویاپردازی است و امواج بتا تولید می شود و به طور کلی تمرکز بر روی فعالیت های ذهنی صورت می گیرد. مرحله پنجم REM نامیده می شود.

چرا خواب می مانیم؟

بسیاری از افراد از این موضوع ناراحت هستند که در ابتدای صبح دچار خواب آلودگی می شوند. حتی برخی از آنها معتقد هستن که زود به رختخواب می روند اما باز هم صبح پس از بیدار شدن احساس خستگی دارند. این موضوع دلایل روانشناختی مختلفی دارد اما محیط پیرامون بسیار تاثیر گذار است. مثلاً در مطالعات صورت گرفته در روانشناسی خواب مشخص شد که اگر فرد در یک اتاق شلخته و نامرتبط بخوابد صبح روز بعد با خستگی بیدار می شود. تمیز و مرتب بودن پیرامون در این بخش اهمیت زیادی دارد. نور اضافه در اتاق خواب و یا عواملی مانند صبحانه نخوردن همگی موضوعاتی مهم در خوابآلودگی صبحگاهی محسوب می شود. در روانشناسی خواب نور عامل سرکوب هورمون ملاتونین است. وقتی تولید این هورمون متوقف شد، در بدن فرد اختلالات خواب ایجاد می شود.

روانشناسی خواب و اهمیت تنظیم ساعت بیولوژیک بدن

نام دیگری که برای ساعت بیولوژیک بدن انتخاب می شود ساعت زیستی است. ساعت زیستی در واقع همان چرخه 24 ساعته است که بر اساس نور به بدن دستور می دهد که بخوابد یا بیدار بماند. ساعت بیولوژیک بدن دمای بدن، تعادل بدن، عملکردهایی مانند تشنگی و گرسنگی را بررسی می کند. ساعت زیستی بدن با مشکلات خواب ارتباط زیادی دارد. همانطور که در بخشی از مقاله اشاره شد بدن هورمونی به نام ملاتونین تولید می کند که این هورمون به بدن کمک می کند تا خواب درستی داشته باشد. روشنایی و تاریکی از عوامل بسیار مهمی هستند که این هورمون را تحت تاثیر قرار می دهند. در واقع بدن دستور می دهد که تولید هورمون ملاتونین در طول شب بیشتر و در طول روز کمتر باشد. یک سری اصطلاحات روانشناسی خواب در مورد هورمون ملاتونین دیده می شود که بررسی آن خالی از لطف نیست. یک اصطلاح با عنوان پرواز زدگی در روانشناسی خواب وجود دارد که با عنوان علمی JET LAG شناخته می شود. افرادی که دچار پرواززدگی می شوند اغلب دچار مشکلات خواب هستند.این موضوع در مواقعی که گذر از مناطق زمانی صورت می گیرد رخ می دهد و به نوعی ساعت زیستی بدن هنوز با منطقه زمانی جدید تنظیم نشده و عادت نکرده است. تغییر برنامه خواب از موارد دیگری است که در روانشناسی خواب به آن اهمیت داده می شود. افرادی که شب ها کار می کنند و روزها می خوابند نیاز به تنظیم مجدد ساعت زیستی بدن خود دارند. البته که این کار بسیار دشوار است. محیط خواب نیز در روانشناسی خواب در مرکز پرگار قرار می گیرد. محیط هایی که بسیار تاریک یا بسیار روشن هستند، پر از سر و صدا یا در سکوت مطلق هستند برای خواب مناسب نخواهند بود و بر روی الگوی خواب تاثیر می گذارند.

افرادی که کمی خوابی دارند، پیرتر به نظر می رسند!

تاثیر خواب بر پوست

افرادی که خواب کافی در طول روز ندارند، در معرض حملات قلبی، سکته و دیابت هستند. ریزش مو، گودی زیر چشم، استرس و سایر مشکلات عدم تمرکز هستند. افرادی که کم خوابی دارند پیرتر به نظر می رسند. در واقع کلاژن پوست بخش مهمی از زیبایی محسوب می شود و ارتباط مستقیمی با خواب کافی دارد. کیفیت و کمیت خواب دو موضوع مهمی است که با هم ارزیابی میشود. افرادی که خواب کافی دارند، عمر طولانی تر دارند، زندگی سالم تری داند و انگیزه کافی برای زندگی دارند. کم خوابی باعث چاقی می شود و همینطور کنترل بدن را برای سوزاندن کربوهیدرات ها به حداقل می رساند. هورمون گرلین سبب می شود که فرد گرسنه تر شود و در نهایت اضافه وزن رخ می دهد.

تاکید روانشناسی خواب بر کیفیت و کمیت

بدن ما برای زنده ماندن نیاز به خواب کافی دارد! خواب کافی باعث می شود انرژی از دست رفته در طول روز دوباره ایجاد شود. بدن می تواند به طور دقیق التیام یابد و انرژی خوبی کسب نماید. منطقی است که کافی بودن خواب یک موضوع مهم در روانشناسی خواب محسوب شود. برخی از افراد در طول هفته کمتر می خوابند و تصور می کنند که آخر هفته برای جبران خواهند داشت. این عقیده به طور کلی شانس چندانی ندارد.

گام های روانشناسی خواب استاندارد

  • قبل از خواب از خوردن شیرینی و شوری دوری کنید.
  • بهتر است کافئین را به حداقل برسانید.
  • افرادی که دچار افسردگی هستند، می بایست پیش از خواب از تمرینات آرامبخشی استفاده کنند.
  • در صورتی که فرد مجبور به مطالعه است بهتر است نیم ساعت پیش از خواب دست از مطالعه بردارد.
  • تلفن همراه به واسطه امواج و نوری که دارد یکی از مهمترین دلایل بی خوابی شبانه محسوب میشود.
  • روزی 10 الی 30 دقیقه پیاده روی بخش مهمی از روانشناسی خواب استاندارد محسوب می شود.

سطح آرامش پس از خواب مربوط به چرخه خواب است که cycle REM گفته می شود. rem همان حرکات سریع چشم است. اولین ده دقیقه این چرخه به مدت یک و نیم ساعت پس از بستن چشم ها صورت می گیرد. بین 90 الی 120 دقیقه یک بار rem تکرار می شود، در این دوره چشم ها نباید باز و بسته شوند و یا صدای بلندی شنیده شود تا بدن به حالت مناسب خود برسد.

نتیجه گیری و جمع بندی

در روانشناسی خواب به کیفیت و کمیت در یک راستا اشاره شده است. اما سوالی که ذهن را درگیر می کند اینکه چرا برخی از افراد با اینکه کمتر می خوابند اما سرحال هستند؟ در واقع 6 ساعت خواب با کیفیت بالا بهتر از 8 ساعت خواب بی کیفیت است! افرادی که وارد مرحله خواب ترمیمی می شوند اغلب احساس آرامش بیشتری می کند. این مرحله به صورتی است که دما، ضربان قلب، اکسیژن رسانی به مغز کاهش می یابد و بدن شروع به بازسازی می کند. روانشناسی خواب تاکید دارد که 7 تا 9 ساعت خواب بدون وقفه برای بدن انسان نیاز است و تنها در این صورت انرژی مورد نظر بازسازی می شود. دوستان عزیزی که دچار مشکلات بی خوابی یا کم خوابی هستند، می توانند مشکلات خود را با خانم دکتر لیلا جبلی در میان بگذارند و طبق شماره تلفن 02188881984 وقت مشاوره دریافت کنند و تکنیک های جدید روانشناسی خواب را به صورت گام به گام تا رسیدن به نتیجه مطلوب دنبال کنند.

مطالب مرتبط و پیشنهادی دیگر:

Reference: Good Sleep With the Help of Psychology , Sleep and mental health

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست